Spilakassar Rauða krossins: þversögnin, deilan og bannfrumvarpið
Ein sérkennilegasta þversögn íslensks samfélags: einu löglegu spilakassar landsins eru reknir af góðgerðarsamtökum — Rauða krossinum, Landsbjörg, SÁÁ og Happdrætti Háskóla Íslands. Hér er staðan, deilan og tölurnar á einum stað.
Hver á hvað
| Rekstraraðili | Eigendur | Vörumerki |
|---|---|---|
| Íslandsspil sf. | Rauði krossinn (64%), Slysavarnafélagið Landsbjörg (26,5%), SÁÁ (9,5%) | Spilakassar á börum og sjoppum |
| Happdrætti Háskóla Íslands | Háskóli Íslands (ríkið) | Gullnáman — spilasalir |
Deilan: góðgerðarfé úr vösum spilafíkla?
Gagnrýnin hefur vaxið árum saman: samtök sem sinna fólki í neyð — þar á meðal SÁÁ, sem meðhöndlar fíkn — afla fjár með starfsemi sem spilafíklar leita gjarnan í. Samtök áhugafólks um spilafíkn (SÁS) hafa rekið átakið „Lokum spilakössum" (lokum.is) og birt dæmi um einstaklinga sem töpuðu tugum milljóna í kassana. Í greinargerð Alþingis segir berum orðum að spilakassar séu „hannaðir til að ýta undir spilafíkn".
Bannfrumvarpið: staðan á Alþingi
| Atriði | Staðan |
|---|---|
| Efni frumvarps | Rekstur spilakassa verði með öllu bannaður |
| Saga | Lagt fram á 151., 152., 153. og 155. löggjafarþingi — hefur ekki náð fram að ganga |
| Bætur | Nýjasta útgáfan gerir ráð fyrir 1 milljarði kr. á ári úr ríkissjóði til hluthafa Íslandsspila 2025–2028 (64% / 26,5% / 9,5%) |
| Stuðningur | Þroskahjálp og SÁS styðja bann; Háskóli Íslands, Rauði krossinn og Landsbjörg leggjast gegn því |
Samhengið: spilakassar vs netspilun
Á meðan deilt er um kassana spila æ fleiri Íslendingar hjá erlendum netspilavítum — löglega fyrir einstaklinginn, eins og við förum yfir í lagalegu úttektinni. Munurinn á RTP er líka umtalsverður: netspilakassar skila yfirleitt 94–97% til spilara en hefðbundnir kassar lægra hlutfalli — samanburðurinn er hér. Hvar sem spilað er gildir það sama: 18 ára aldurstakmark og ábyrg spilun.
Heimildir: Alþingi, þskj. 169/155 · Vísir
Algengar spurningar
Hver rekur spilakassa á Íslandi?
Tveir aðilar hafa leyfi: Íslandsspil sf. (í eigu Rauða krossins 64%, Landsbjargar 26,5% og SÁÁ 9,5%) og Happdrætti Háskóla Íslands, sem rekur kassa undir heitinu Gullnáman.
Af hverju rekur Rauði krossinn spilakassa?
Tekjurnar fjármagna góðgerðarstarf. Gagnrýnendur benda á þversögnina: samtök sem hjálpa fólki í neyð afla fjár með starfsemi sem spilafíklar leita í.
Verða spilakassar bannaðir?
Frumvarp um algert bann hefur verið lagt fram ítrekað á Alþingi, nú síðast með bótaákvæði upp á 1 milljarð kr. á ári til hluthafa Íslandsspila 2025–2028. Það hefur ekki enn verið samþykkt.
Hvað veltir spilakassamarkaðurinn miklu?
Samkvæmt greinargerð Alþingis velta spilakassar yfir milljarði króna á ári þrátt fyrir tiltölulega fáa notendur.





