Ráðleggingar til aðstandenda spilafíkla
Spilafikn snertir ekki bara þann sem spilar. Maki, börn, foreldrar og vinir verða líka fyrir áhrifum — fjárhagslega og tilfinningalega. Hér eru hagnýt ráð ef einhver nálægt þér glímir við þetta.
Merki sem þú gætir tekið eftir
- Peningar hverfa án skýringa, eða lán eru tekin ítrekað
- Leynd um fjármál — reikningar faldir, símtöl tekin í einrúmi
- Skapsveiflur sem fylgja vinningum og töpum
- Minni þátttaka í fjölskyldulífi eða áhugamálum
- Loforð um að hætta sem ekki eru efnd
- Svefnvandamál, kvíði eða þunglyndi
Sjá ítarlegri lista: 10 merki spilafiknar →
Hvernig á að hefja samtalið
Veldu réttan tíma
Ekki í miðri deilu og ekki þegar viðkomandi er nýbúinn að tapa. Veldu rólega stund þegar þið eruð bæði yfirveguð.
Talaðu um áhrifin, ekki hegðunina
Í stað: „Þú ert að eyðileggja allt með þessari spilun."
Reyndu: „Ég hef áhyggjur. Ég tók eftir að reikningarnir eru ógreiddir og ég er hrædd um okkur."
Þetta kallast „ég-skilaboð" — þau lýsa þinni upplifun í stað þess að ásaka, sem minnkar varnarviðbrögð.
Hlustaðu meira en þú talar
Spurðu opinna spurninga: „Hvernig líður þér með þetta?" Leyfðu þögn. Fólk opnar sig oft þegar það finnur að það er ekki dæmt.
Hvað á að forðast
| Ekki gera | Af hverju |
|---|---|
| Borga spilaskuldir | Fjarlægir afleiðingarnar og lengir vandamálið |
| Hóta án þess að framfylgja | Grefur undan trúverðugleika þínum |
| Leyna vandamálinu fyrir öðrum | Einangrar bæði þig og viðkomandi |
| Ásaka eða skammast | Eykur skömm sem oft kyndir undir frekari spilun |
| Trúa því að ein samtal leysi allt | Bati er ferli, ekki einn atburður |
Verndaðu þig fjárhagslega
Þetta er ekki svik við ástvin þinn — það er nauðsynlegt fyrir ykkur bæði:
- Aðskildu bankareikninga ef hægt er
- Fáðu yfirsýn yfir sameiginlegar skuldir og lán
- Tryggðu að þú hafir aðgang að eigin fé
- Íhugaðu að ræða við fjármálaráðgjafa eða lögfræðing ef skuldir eru verulegar
- Geymdu mikilvæg skjöl á öruggum stað
Hvernig þú getur stutt bata
- Hvettu til faghjálpar — Bjóddu að fara með, ekki bara að senda
- Hjálpaðu við hagnýt skref — Sjálfsútilokun, lokun á bankagreiðslur, uppsetning BetBlocker
- Fagnaðu litlum sigrum — Vika án spilunar er árangur
- Gerðu ráð fyrir bakslagi — Það er algengt og þýðir ekki að allt sé tapað
Ekki gleyma sjálfum þér
Aðstandendur brenna oft út. Þú átt líka rétt á stuðningi:
Hjálparsíminn 1717 — Opinn allan sólarhringinn. Þú getur hringt fyrir þig sjálfan, ekki bara fyrir þann sem spilar.
Gam-Anon — Alþjóðlegir stuðningshópar sérstaklega fyrir aðstandendur spilafíkla.
SÁÁ — Veitir ráðgjöf til aðstandenda, ekki bara þeirra sem glíma við fíknina.
Öll stuðningsúrræði á Íslandi →
Algengar spurningar
Á ég að borga skuldirnar til að „hreinsa borðið"?
Ráðgjafar mæla almennt gegn því. Þegar afleiðingarnar hverfa minnkar hvatinn til að breyta hegðun. Betra er að styðja viðkomandi í að takast á við skuldirnar sjálfur, með faglegri aðstoð.
Hvað ef viðkomandi neitar að það sé vandamál?
Afneitun er algeng. Þú getur ekki þvingað fram bata — en þú getur sett eigin mörk, verndað þig fjárhagslega og haldið dyrunum opnum. Margir leita hjálpar síðar.
Hvernig tala ég við börn um þetta?
Aldurssvarandi hreinskilni virkar best. Börn skynja spennu hvort sem er og kenna sér oft um. Útskýrðu að þetta sé veikindi fullorðins, ekki þeim að kenna, og að verið sé að leita hjálpar.